थोरले राऊस्वामी 🚩 ३२५ वी जयंती

श्रीमंत थोरले बाजीराव पेशवे - थोरल्या महाराजांचे स्वप्न घेऊन व शाहूछत्रपतींचा विश्वास सार्थ करून दिल्लीपावेतो धडक मारणारे मराठ्यांच्या इतिहासातील पराक्रमाचे एक झंझावाती सुवर्ण पर्व ! ✨️🚩

अवघ्या चाळीस वर्षाच्या हयातीत आणि वीस वर्षाच्या पेशवेपदाच्या कारकीर्दीत रावसाहेबांची एक एक मोहीम थक्क व्हायला लावते. मग ती मराठ्यांच्या लष्करी परंपरेतील एक मानबिंदू ठरावा अशी पालखेडची मोहीम असो; वा पातशाहास त्याच्या सरदारांनी वाढवून चढवून सांगितलेल्या स्वपराक्रमाच्या कथा पातशाहास 'सत्य वाटल्या, त्या मिथ्या कराव्या' म्हणून थेट दिल्लीवर मारलेली धडक असो. 

हरएक मोहिम म्हणजे स्वतंत्र अभ्यासाचा विषय! अगदी भट पेशवे घराण्याच्या हकिकतीमधील दिल्ली स्वारीचा हा ओझरता उल्लेख बघा,

"...स्वता श्रीमंत कैलासवासी पंत प्रधान बाजीराव साहेब दिलीस गेले. हिंदुस्थान वगैरा येथील राज रजवाडे पुंड पालेगार याची पारपत्ये केली व खंडण्या घेतल्या व मुळूक सोडविला..." (मराठी दफ्तर रुमाल २, लेखांक ३)

आपला जीवाभावाचा साथीदार युद्धात कामी आला म्हणून "मीच तुमचा बाजी" म्हणत कधी कुणाचे सांत्वन करावे, तर दुसरीकडे शिवछत्रपतींची शिकवण पुढे नेत 'रयतेस काडीचाही उपद्रव न देणेविसी' अधिकार्‍यांना ताकीद द्यावी. 

'बाजीराव' या नावाभोवती असलेला धाक, दरारा, अचंबा, कुतूहल पत्रांमधून - बखरींमधून ठायीठायी उमटलेला दिसतो. कुणी त्यांच्या तेजस्वी व्यक्तिमत्त्वावर भाळून त्यांना ' सुरतपाक ' म्हणाले, गजेंद्राच्या मदतीस धावून आलेल्या श्रीविष्णुप्रमाणे बुंदेलखंडाची लाज राखली म्हणून राजे छत्रसाल यांनी पुत्र मानले, कुणास वाटले 'याचे मस्तकी ईश्वराचे चक्र रक्षण करते' तर कुणी म्हणाले, "ए तो सैतान है!" 

अशा या पराक्रमी, प्रतापसुर्य श्रीमंत थोरले बाजीराव पेशवे यांची आज ३२५ वी जयंती अर्थात त्रिशतकोत्तरी रौप्य महोत्सवी जयंती वर्ष. 

चिटणीसाच्या शब्दात सांगावे तर "बाजीराव यांणी थोरले बाळाजीपंत यांचे मागे बहुत सेवा निष्ठेने करून मोठी मोठी कार्ये करून दाखविली..." 

त्यांच्या या थोर कार्याचे स्मरण करावे म्हणून हा लेखनप्रपंच.

विनम्र अभिवादन 🙏🏻🌸

©️- अदिती कुलकर्णी. ✍️🏻

१८.०८.२०२५.

संदर्भ:

1. भट पेशवे घराण्याची हकिकत (मराठी दफ्तर रुमाल २, लेखांक ३)

2. शाहू बखर 

3. पेशवे बखर 

4. मराठी रियासत खंड ३